Nieuwe toegangsvoorwaarden tot werkloosheid vanaf 1 maart 2026

De hervorming van de werkloosheidsreglementering, aangenomen door de Kamer op 18 juli 2025, wijzigt grondig de voorwaarden voor toegang tot werkloosheidsuitkeringen in België. Deze wijzigingen treden in werking vanaf 1 maart 2026, met overgangsmaatregelen die gelden sinds 1 juli 2025.

De hervorming heeft twee hoofddoelstellingen:

• de duur van het recht op volledige werkloosheid beperken;
• de voorwaarden voor toegang tot uitkeringen herdefiniëren.

Deze hervorming markeert een verschuiving in het evenwicht tussen sociale bescherming en individuele verantwoordelijkheid.

Beperking van het recht op werkloosheidsuitkeringen

Het recht op werkloosheid is voortaan beperkt tot maximaal 24 maanden.
Dit recht is als volgt opgebouwd:

• een basisperiode van 12 maanden,
• aangevuld met maximaal 12 extra maanden, afhankelijk van het beroepsverleden van de werknemer.

Overgangsperiode : Voor personen die vóór 1 juli 2025 al werkloos waren, geldt een overgangsregeling. Er worden opeenvolgende golven van beëindiging van het recht georganiseerd op basis van de oorspronkelijke datum van toelating tot werkloosheid.

Uitzonderingen: Bepaalde categorieën werkzoekenden zijn niet onderworpen aan deze tijdsbeperking. Het gaat onder meer om werkzoekenden ouder dan 55 jaar met minstens 30 jaar beroepsverleden.

Toegangsvoorwaarden tot werkloosheid

Om recht te hebben op werkloosheidsuitkeringen moeten de volgende voorwaarden vervuld zijn:

1. Woonplaats in België: De aanvrager moet zijn hoofdverblijfplaats in België hebben en er effectief wonen.
2. Inschrijving als werkzoekende bij de bevoegde regionale dienst (ACTIRIS in Brussel, FOREM in Wallonië, VDAB in Vlaanderen, ADG in de Duitstalige gemeenschap).
3. Voorafgaande tewerkstellingsvoorwaarde: Minstens één jaar gewerkt hebben in de laatste drie jaar.
   • Deze periode geeft recht op 12 maanden uitkeringen.
   • Elke bijkomende periode van 4 maanden werk geeft recht op 1 extra maand uitkeringen.
4. Onvrijwillig verlies van werk: Werkloos geworden om redenen buiten eigen wil (vanaf 1 maart 2026: behalve één keer in de loopbaan en onder strikte voorwaarden inzake beroepsverleden).
5. In het bezit zijn van een controlekaart (tot 60 jaar).
6. Geen werk en geen loon hebben.
7. Beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
8. Arbeidsgeschikt zijn (niet arbeidsongeschikt).

Een belangrijke hervorming: recht op werkloosheid ook na vrijwillige beëindiging van het contract!

Historisch leidde vrijwillig verlies van werk (ontslag, beëindiging in onderling akkoord, werkverlating of ontslag om dringende reden) automatisch tot een tijdelijke uitsluiting van het recht op uitkeringen van 4 tot 52 weken.

In de praktijk ontmoedigde dit veel werknemers om een ondraaglijke job op te zeggen, uit vrees zonder vervangingsinkomen te vallen als ze niet snel een andere baan vonden.

De hervorming introduceert vanaf 1 maart 2026 een nieuwe mogelijkheid voor de RVA: één keer per loopbaan de uitsluitingsbeslissing vervangen door een beperking van het recht op uitkeringen (zie artikel 118 van de programmawet van 18 juli 2025).

Concreet:

• De RVA kan op verzoek van de werknemer een uitsluitingsbeslissing vervangen door een beperking van het recht.
• De aanvraag moet binnen 30 dagen na de uitsluitingsbeslissing worden ingediend.
• Dit mechanisme kan slechts één keer in de loopbaan worden toegepast.
• De werknemer moet een voldoende beroepsverleden aantonen: 3.120 gewerkte of gelijkgestelde dagen (ongeveer 12 jaar activiteit).
• De werknemer behoudt zijn uitkeringen maximaal 6 maanden.
• Deze periode kan met 6 maanden worden verlengd als hij een opleiding volgt die leidt tot een knelpuntberoep.

De werknemer krijgt dus meer vrijheid om een ondraaglijk contract te beëindigen, met behoud van een minimale financiële zekerheid. Deze hervorming beïnvloedt de modaliteiten en onderhandelingen bij het beëindigen van arbeidsovereenkomsten, zowel voor werknemers als werkgevers.

De uitvoeringsbesluiten en RVA-circulaires zullen de praktische toepassingsmodaliteiten verder verduidelijken.

Conclusie

De hervorming van de toegangsvoorwaarden tot werkloosheid beperkt de duur van de uitkeringen en herdefinieert de voorwaarden vanaf 1 maart 2026, terwijl ze meer flexibiliteit biedt bij vrijwillige beëindiging van het contract.

Tanguy Gillain

Advocaat gespecialiseerd in arbeidsrecht